ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 'ਚ Food Safety 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ, Restaurants ਤੋਂ Dark Stores ਤੱਕ ਜਾਂਚ

ਮੁੰਬਈ: ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ Food Safety ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। Food and Drug Administration (FDA) ਦੇ Commissioner Tukaram Mundhe ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ restaurants, bakeries ਅਤੇ quick-commerce ਦੇ dark stores ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ inspections ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ food industry ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਵੱਡੇ ਨਾਮ ਵੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਚ

FDA ਦੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ food businesses ਵਿੱਚ hygiene ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਝ Domino’s ਅਤੇ Pizza Hut outlets ਨੂੰ ਵੀ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ kitchen ਵਿੱਚ cockroaches ਅਤੇ expired products ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ food establishments—ਜਿਵੇਂ K Rustom, Parsi Dairy, Shalimar ਅਤੇ Rehmania—'ਤੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ hygiene violations ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ fungal growth, rats ਅਤੇ cockroaches ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, food ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਨਾ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ drinking water ਦੀ testing ਨਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵਰਗੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਲੋੜੀਂਦੇ standards ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ establishments ਦੇ licences ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

Quick-commerce ਦੇ Dark Stores ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚੇ

ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸਿਰਫ਼ restaurants ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।

FDA ਨੇ Blinkit, Zepto ਅਤੇ Swiggy Instamart ਵਰਗੀਆਂ quick-commerce companies ਦੇ dark stores ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। 86 dark stores ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ inspection ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ stores ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੀਆਂ violations ਮਿਲਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 60 stores ਨੂੰ improvement notices ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਦਕਿ 14 stores ਦੇ licences suspend ਕੀਤੇ ਗਏ। FDA ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ videos ਵਿੱਚ cockroaches, rodent droppings, lizard infestation ਅਤੇ ਖਰਾਬ food-storage conditions ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਅਚਾਨਕ Inspections ਨਾਲ ਵਧੀ ਚਿੰਤਾ

Food industry ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ inspections ਕਈ ਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸ ਕੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ surprise inspections 'ਤੇ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ business owners ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ violation 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ licence suspend ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਹਿਲਾਂ improvement notice ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਰਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Food Safety and Standards Act, 2006 ਤਹਿਤ authorities ਨੂੰ improvement notice ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ public health ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ licence ਤੁਰੰਤ suspend ਕਰਨ ਦੀ power ਵੀ ਹੈ।

Bombay High Court ਨੇ ਵੀ ਚੁੱਕੇ ਸਵਾਲ

ਇਸ ਸਖ਼ਤ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਵਾਦ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।

ਇੱਕ Pune sweet shop ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ Bombay High Court ਨੇ FDA ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ licence ਬਹਾਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ₹5 ਲੱਖ ਦਾ fine ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, FDA ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੰਭੀਰ hygiene violations ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ public health ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Tukaram Mundhe ਕਿਉਂ ਚਰਚਾ 'ਚ ਹਨ?

Tukaram Mundhe 2005-batch IAS officer ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਖ਼ਤ administrative style ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ career ਦੌਰਾਨ illegal construction, unauthorised hawkers ਅਤੇ ਹੋਰ administrative ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹੁਣ food safety ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ zero-tolerance approach ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ spotlight ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। Pune ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ “Unstoppable Tukaram” ਨਾਮ ਦਾ event ਵੀ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।

ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਾਇਦਾ?

ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ consumers 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਦਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕਈ street-food sellers ਅਤੇ ਛੋਟੇ food businesses ਨੇ newspaper ਦੀ ਥਾਂ food-grade butter paper ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ hygiene standards ਸੁਧਾਰਨ ਨਾਲ ਖਰਚ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ food safety ਲਈ compliance ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ।

ਸਖ਼ਤੀ ਜਾਂ ਲੋੜ?

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ Tukaram Mundhe ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਕੀ food businesses 'ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਸਖ਼ਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਾਂ authorities ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਇੱਕ ਪਾਸੇ industry ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਹਰ violation ਲਈ ਤੁਰੰਤ suspension ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ food safety officials ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ unsafe food ਨਾਲ consumers ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਫਿਲਹਾਲ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ—ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ restaurants, bakeries ਅਤੇ quick-commerce warehouses ਲਈ food hygiene ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡੀ priority ਬਣ ਗਈ ਹੈ।